<html><head></head><body><div class="MyGutenberg" data-settings="eyJ0aGVtZSI6eyJ0ZXh0Q29sb3IiOiIiLCJiZ0NvbG9yIjoiIn19" data-author="bonniss"> <div class="mg-wide-small margin-y-md" data-blocktype="richtext"><p style="text-align: justify;"><strong><em>Ngày 30/10/2026 tại Hồng Kông, một pho tượng Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi 900 trăm năm tuổi đã được bán với giá 137,35 triệu đô la Hồng Kông, khoảng 17,5 triệu USD, lập kỷ lục đấu giá thế giới cho tượng đồng mạ vàng Himalaya. Điều đáng nghĩ không nằm ở con số, mà ở chỗ: món đồ đắt nhất trong lịch sử nghệ thuật Himalaya lại là hình ảnh tượng trưng cho trí tuệ.</em></strong></p><p style="text-align: justify;">Pho tượng cao 93 cm, đúc bằng hợp kim đồng rồi thếp vàng, ra đời vào thế kỷ 12 dưới bàn tay nghệ nhân Newar ở thung lũng Kathmandu, Nepal. Tôn tượng Đức Văn thù đứng thẳng, chuỗi ngọc, vòng tay, dây thánh viền mềm trên những mặt đồng rộng ánh vàng. Bên vai, một đóa sen nở, nâng bộ kinh Bát Nhã Ba La Mật.</p><p style="text-align: justify;">Đó là lô chủ lực của phiên đấu giá riêng mang tên Awakening Wisdom (Thức tỉnh Trí tuệ) của nhà Christie's, gồm tranh thangka và tượng Phật từ một bộ sưu tập tư nhân châu Á. Giá bán cao gấp hơn hai lần mức ước tính thấp. Cả mùa đấu giá Hồng Kông, với 8 phiên và doanh thu hơn 1 tỷ đô la Hồng Kông, không lô nào vượt được Ngài. Ngay cả tập tranh mực của danh họa Bát Đại Sơn Nhân, bức tranh cổ điển Trung Hoa đắt nhất mùa, cũng chỉ dừng ở 61,9 triệu đô la Hồng Kông, chưa bằng một nửa.</p><p style="text-align: justify;">Ông Edward Wilkinson, người đứng đầu mảng nghệ thuật cổ Ấn Độ, Himalaya và Đông Nam Á toàn cầu của Christie's, gọi phiên này là "cơ hội có một không hai trong một thế hệ". Kết quả cho thấy ông không nói quá.</p><p style="text-align: justify;"><strong><em><mark>Bồ Tát cầm gươm chặt đứt vô minh</mark></em></strong></p><p style="text-align: justify;">Trong Phật giáo Đại thừa, Đức Văn Thù Sư Lợi (Mañjuśrī, tiếng Tạng là Jampelyang) là hiện thân của trí tuệ Bát Nhã, thứ trí tuệ thấy rõ bản chất của mọi sự. Ngài thường cầm hai biểu tượng: thanh gươm lửa chặt đứt vô minh, và bộ kinh Bát Nhã đặt trên đóa sen. Một tay phá bỏ, một tay giữ gìn. Phá đi điều lầm lạc, giữ lấy điều chân thật.</p><p style="text-align: justify;">Người Việt quen với Đức Văn thù hơn ta tưởng. Ngày mồng 4 tháng 4 âm lịch là ngày vía Đức Văn Thù; nhiều phụ huynh dẫn con đến chùa lễ Ngài trước mùa thi, nhiều người làm việc trí óc tìm đến Ngài khi cần sự sáng suốt. Nên hình ảnh một phòng đấu giá xa hoa, nơi giới thượng lưu tranh nhau giơ bảng vì một pho tượng của trí tuệ, tự nó đã là một câu chuyện đáng suy ngẫm.</p><p style="text-align: justify;"><strong><em><mark>Bốn điều hiếm khi đi cùng nhau</mark></em></strong></p><p style="text-align: justify;">Vì sao một khối đồng lại đáng giá bằng cả một tòa nhà cao ốc? Câu trả lời nằm ở bốn yếu tố vốn rất hiếm khi gặp nhau trên cùng một tác phẩm.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Tuổi đời.</strong> Chín thế kỷ đủ cho chiến tranh, hỏa hoạn, nạn trộm cắp và những lần nấu chảy đồng để đúc vật khác xóa sạch phần lớn tượng đồng cùng thời.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Tầm vóc.</strong> Tượng đồng mạ vàng thế kỷ 12 còn lại đến nay phần lớn có kích thước nhỏ, để thờ trong điện thờ gia đình. Một pho cao gần một mét là cực hiếm. Christie's cho biết các tượng Bồ Tát đồng mạ vàng sơ kỳ có thể so sánh được hiện nằm trong Bảo tàng Anh, Bảo tàng Victoria và Albert ở London và Bảo tàng Norton Simon ở Pasadena, nhưng ít tác phẩm nào sánh được pho tượng này về tầm vóc, tham vọng nghệ thuật và mức độ nguyên vẹn.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Tình trạng.</strong> Một tượng nghìn năm tuổi mà lớp vàng, chi tiết trang sức còn đọc được rõ nét là điều nhà sưu tầm nào cũng thèm khát.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Bàn tay người Newar.</strong> Đây là yếu tố ít được nhắc nhất, và có lẽ là quan trọng nhất. Suốt nhiều thế kỷ, nghệ nhân Newar ở thung lũng Kathmandu là những bậc thầy đúc đồng được cả Tây Tạng lẫn triều đình Trung Hoa mời về. Nổi tiếng nhất là A Ni Ca (Araniko), chàng trai Nepal thế kỷ 13 vượt Himalaya sang Tây Tạng, rồi phục vụ triều Nguyên của Hốt Tất Liệt và để lại ngôi Bạch Tháp chùa Diệu Ứng giữa lòng Bắc Kinh. Pho tượng Văn Thù vì thế không chỉ là một tác phẩm, mà là chứng tích của cả một dòng chảy văn minh đã nuôi dưỡng nghệ thuật Phật giáo khắp Himalaya.</p></div> <figure class="mg-wide-small margin-y-md align-left" data-blocktype="image"> <img width="1254" height="1254" data-src="https://kamala.vn/image/kamala/2026/11/3/1316/tuong-bo-tat-van-thu-su-loi-900-tram-nam.jpeg"> </figure> <div class="mg-wide-small margin-y-md" data-blocktype="richtext"><p style="text-align: justify;"><strong><em><mark>Giá của nghệ thuật, không phải giá của sự linh thiêng</mark></em></strong></p><p style="text-align: justify;">Phải nói cho rõ: 17,5 triệu USD là giá thị trường của nghệ thuật, của lịch sử và của sự khan hiếm. Nó không đo được công đức, càng không đo được sự linh thiêng. Một pho tượng đất nung trên bàn thờ nhà quê, được lễ lạy bằng tâm thành suốt ba đời, chưa bao giờ kém giá trị hơn trong mắt người tu. Có một nghịch lý khác lệ thường ở đây là Kinh Bát Nhã, bộ kinh nằm trên vai pho tượng, dạy rằng mọi sự đều không có tự tính cố định, kể cả giá trị mà ta gán cho chúng. Người trả 17,5 triệu USD đã mua về một lời nhắc rằng thứ quý nhất không thể mua được.</p><p style="text-align: justify;">Một chi tiết khác cũng đáng chú ý: theo Christie's, hơn một nửa số người mua mới của mùa đấu giá này thuộc thế hệ Millennials và Gen Z. Nghệ thuật Phật giáo đang tìm đến những người sưu tập trẻ, và cùng với họ là một thị trường đang nóng lên.</p><p style="text-align: justify;"><strong><em><mark>Mỗi bảo vật cần một người giữ đúng</mark></em></strong></p><p style="text-align: justify;">Pho tượng Văn Thù đã đi qua 900 năm và không biết bao nhiêu bàn tay trước khi đến phòng đấu giá. Giá trị của nó hôm nay là tổng của tất cả những người đã giữ gìn nó cẩn trọng, để một nghệ nhân Newar vô danh vẫn còn nói được với chúng ta qua lớp vàng trên đóa sen.</p><p style="text-align: justify;">Câu chuyện ấy cũng là lời nhắc với Kamala. Nhiều năm qua, Kamala kiên nhẫn gom nhặt từng viên ngọc Dzi cổ, từng món mã não, từng món trang sức có tuổi đời hàng trăm năm, từ những gia đình xứ tuyết đến những nhà sưu tầm, giữ gìn cổ vật nhiều bề dày của thời gian. Một số bảo vật đã cùng Kamala vượt Himalaya về Dharamsala và được gia trì tại đó, một nhân duyên mà Kamala chỉ dám gọi là may mắn. Sắp tới, Kamala sẽ lần lượt giới thiệu một số Pháp bảo trong bộ sưu tập <strong>Tàng Thư Di Sản</strong>. Mỗi món là độc bản và Kamala tìm người nối tiếp giữ gìn.</p><p style="text-align: justify;"><strong>TENZIN THẮNG</strong><br><br>#KamalaJewelry #congtyKamala #Kamalago #Kamalashop #VanThuSuLoi #Manjushri #PhatGiaoHimalaya #NgheThuatPhatGiao #DiSanHimalaya #CoVatPhatGiao #TangThuDiSan</p></div> </div> </body></html>